Dēclārātiō Ūniversālis Iūrium Hūmānōrum (Versiō Prīvāta)

Praeambulum

Cum dignitas īnsita omnium membrōrum familiae hūmānae eōrumque iūra aequālia et inaliēnābilia fundāmentum lībertātis, iūstitiae et pācis in orbe cōnstituant;

Cum ignōrantia contemptusque iūrium hūmānōrum ad immitēs āctūs, quī cōnscientiam generis hūmānī offendērunt, perdūxerint, et ortus mundī in quō hominēs loquendī crēdendīque lībertāte fruantur, timōre ac inopiā līberātī, tamquam summa populōrum aspīrātiō proclāmātus sit;

Cum necesse sit ut iūra hūmāna imperiō lēgis prōtegantur, nē homō ad rebelliōnem adversus tyrannidem et oppressiōnem, quasi ad extrēnum perfugium, cōgātur;

Cum necesse sit ut prōgressuī amīcitiārum inter gentēs faveātur;

Cum populī Cōnsociātiōnis Nātiōnum in Chartā fidem suam fīrmāverint in iūribus hūmānīs fundāmentālibus, dignitāte ac valōre persōnae hūmānae, aequālibus iūribus virōrum ac mulierum, et prōposuerint ut ad meliōrēs vītae condiciōnēs in ampliōre lībertāte prōgrediantur;

Cum Cīvitātēs Sociae sē obligāverint ut, coniūnctae cum Cōnsociātiōne Nātiōnum, ūniversālem observantiam et obtemperantiam iūrium hūmānōrum lībertātumque fundāmentālium assequantur;

Cum hōrum iūrium et lībertātum commūnis intellēctus ad hanc obligātiōnem plēnē adimplendam maximī mōmentī sit;

Cōnsilium Generāle

Prōclamat hanc Dēclārātiōnem Ūniversālem Iūrium Hūmānōrum tamquam commūne omnium populōrum omniumque nātiōnum prōpositum, ut omnēs hominēs omniaque societātis organa, hanc Dēclārātiōnem perpetuō ante oculōs habentēs, per doctrīnam et ēducātiōnem observantiam hōrum iūrium et lībertātum prōmoveant, et per prōgressīva cōnsilia, domestica et internātiōnālia, ūniversālem et efficācem agnitiōnem et obtemperantiam eōrum, tam inter populōs ipsārum Cīvitātum Sociārum quam inter populōs territōriōrum sub eārum iūrisdictiōne, obtinēre contendant.


Articulus I

Omnēs hominēs līberī et parēs dignitāte et iūribus oriuntur. Ratiōne et cōnscientiā praeditī sunt, et oportet eōs fraternō ergā aliōs animō sē gerere.

Articulus II

Ūnīcuīque competunt omnia iūra et omnēs lībertātēs in hāc Dēclārātiōne prōlātae, sine ūllādistīnctiōne generis, colōris, sexūs, linguae, religiōnis, opīniōnis politicae vel cuiusvīs alterīus, orīginis nātiōnālis vel sociālis, fortūnārum, nātālium vel alterīus cuiuslibet condiciōnis.

Praetereā, nūlla distīnctiō facienda est secundum statum politicum, iūrisdictiōnālem vel internātiōnālem regiōnis vel territōriī cuī quis subditus est, sīve regiō illa vel territōrium sit līberum, sub tūtēlā, nōn suī iūris, vel sub quālibet aliā imperiī restrictiōne.

Articulus III

Ūnīcuīque ius est ad vītam, ad lībertātem et ad sēcūritātem persōnae.

Articulus IV

Nēmō in servitūtem redigētur neque in servitūte tenēbitur; omnis servitūs et mercātus servōrum in quālibet speciē prohibentur.

Articulus V

Nēmō tormentīs nec poenīs aut tractāmentīs crūdēlibus, inhūmānīs aut dignitātem minuentibus subiciētur.

Articulus VI

Ūnīcuīque ius est ut ubīque persōna iūridica agnōscātur.

Articulus VII

Omnēs apud lēgem aequālēs sunt et sine ūllādistīnctiōne ius habent ad aequālem lēgis tūtēlam. Omnēs ius habent ad aequālem tūtēlam adversus omnem discrīminātiōnem quae hanc Dēclārātiōnem violāret, atque adversus omne incitāmentum ad tālem discrīminātiōnem.

Articulus VIII

Ūnīcuīque ius est ad remedium efficāx apud tribūnālia nātiōnālia competentia adversus āctūs iūra fundāmentālia, quae ipsī cōnstitūtiōne vel lēge agnōscuntur, violantēs.

Articulus IX

Nēmō arbitrāriē comprehendī, dētinērī vel in exsilium mittī potest.

Articulus X

Ūnīcuīque, in plēnā aequālitāte, ius est ut causa sua aequiter et pūblicē audiātur ā tribūnālī līberō et aequō, quod dēcernat sīve dē iūribus et obligātiōnibus suīs sīve dē meritō cuiusvīs accūsātiōnis crīminālis contrā eum.

Articulus XI

  1. Quisquis crīminis accūsātus praesūmitur innocēns, dōnec noxa eius lēgitimē comprobētur in iūdiciō pūblicō, in quō omnēs cautiōnēs dēfēnsiōnī necessāriae praestitae sint.
  2. Nēmō damnābitur ob facta vel omissiōnēs quae, tempore quō commissa sunt, crīmen secundum ius nātiōnāle vel internātiōnāle nōn cōnstituēbant. Neve poena gravior īnflīgātur quam quae tempore commissī crīminis applicābilis erat.

Articulus XII

Nēmō arbitrāriīs immixtiōnibus in vītam prīvātam, familiam, domum aut epistulās subiciētur, neque ūllīs oppugnātiōnibus in honōrem fāmamque. Ūnīcuīque ius est ad lēgis tūtēlam adversus tālēs immixtiōnēs tālēsque oppugnātiōnēs.

Articulus XIII

  1. Ūnīcuīque ius est ad līberē movendum et habitandum intrā fīnēs cuiusque cīvitātis.
  2. Ūnīcuīque ius est quamlibet regiōnem, etiam suam, relinquendī et ad suam regiōnem revertendī.

Articulus XIV

  1. Quisquis persecūtiōnem fugiēns ius habet in aliīs regiōnibus asylum petendī eōque fruendī.
  2. Hoc ius nōn potest invocārī in causā persecūtiōnis vērē ex crīmine nōn polīticō vel ex factīs contrā fīnēs prīncipiaque Cōnsociātiōnis Nātiōnum orientis.

Articulus XV

  1. Ūnīcuīque ius est ad cīvitātem.
  2. Nēmō arbitrāriē cīvitāte suā prīvārī neque iūre cīvitātem mūtandī negārī potest.

Articulus XVI

  1. Virī et mulierēs, aetāte lēgitimā ad mātrimōnium, sine ūllā restrictiōne ratiōne generis, nātiōnis vel religiōnis, ius habent mātrimōnium contrahendī et familiam cōnstituendī. Aequālia iūra quoad mātrimōnium, in mātrimōniō et in dissolūtiōne eius habent.
  2. Mātrimōnium nōn potest contrahī nisi līberō et plēnō cōnsēnsū utrīusque coniugis.
  3. Familia elementum nātūrāle et fundāmentāle societātis est, et ius habet ad tūtēlam ā societāte et cīvitāte.

Articulus XVII

  1. Ūnīcuīque, sīve sōlī sīve cum aliīs, ius est ad bona possidenda.
  2. Nēmō bonīs suīs arbitrāriē prīvārī potest.

Articulus XVIII

Ūnīcuīque ius est ad lībertātem cōgitātiōnis, cōnscientiae et religiōnis; quod iūs complectitur lībertātem religiōnem vel fidem mūtandī, et lībertātem, sīve sōlum sīve cum aliīs et sīve pūblicē sīve prīvātim, religiōnem vel fidem per doctrīnam, cultum, rītūs et observantiam manifestandī.

Articulus XIX

Ūnīcuīque ius est ad lībertātem opīniōnis et expressiōnis; quod iūs complectitur lībertātem opīniōnēs sine immixtiōne retinendī, et lībertātem per quodlibet medium et sine fīnium respectū notitiās et ideās quaerendī, recipiendī et commūnicandī.

Articulus XX

  1. Ūnīcuīque ius est ad lībertātem pācificōrum coetuum et cōnsociātiōnum.
  2. Nēmō adigī potest ut alicuī cōnsociātiōnī sē adiungat.

Articulus XXI

  1. Ūnīcuīque ius est ad rem pūblicam suae gentis prōcūrandam, sīve per sē sīve per repraesentantēs līberē ēlēctōs.
  2. Ūnīcuīque ius est ad aequālem aditum ad mūnera pūblica suae cīvitātis.
  3. Voluntās populī fundāmentum est auctōritātis pūblicae; haec voluntas exprimenda est per ēlectiōnēs vērās, certō tempore faciendās, quae per suffrāgium ūniversāle et aequāle, sēcrētāque tabellā vel per aequivalentem līberī suffrāgii ratiōnem habeantur.

Articulus XXII

Ūnusquisque, utpote membrum societātis, ius habet ad sēcūritātem sociālem et ad iūra oeconomica, sociālia et cultūrālia, quae ad dignitātem et līberam persōnae suae ēvolūtiōnem necessāria sunt, per cōnātum nātiōnālem et cooperātiōnem internātiōnālem, secundum ōrdinātiōnem et opēs cuiusque cīvitātis, adipīscenda.

Articulus XXIII

  1. Ūnīcuīque ius est ad labōrem, ad līberam labōris ēlectiōnem, ad aequās bonāsque labōris condiciōnēs et ad tūtēlam contrā vacātiōnem labōris.
  2. Omnēs, sine ūllā discrīminātiōne, ius habent ad aequāle pretium prō aequālī labōre.
  3. Quisquis labōrat ius habet ad mercedem aequam et idōneam, sibi et familiae suae vītam dignitāte hūmānā dignam praebentem, et, sī opus fuerit, subsidīs sociālibus supplendam.
  4. Ūnīcuīque ius est ad cōnsociātiōnēs opificum fōrmandās et iīs sē adiungendum prō tuendīs suīs commodīs.

Articulus XXIV

Ūnīcuīque ius est ad quiētem et otium, etiam ad ratiōnābilem labōris hōrārum circumscrīptiōnem et ad feriās periodicās cum mercede.

Articulus XXV

  1. Ūnīcuīque ius est ad vītae gradum ad valētūdinem et bonum esse suum suaeque familiae sufficientem, cum cibō, vestītū, domō, cūrā medicā et necessāriīs sociālibus officiīs, necnon ad sēcūritātem in cāsū vacātiōnis labōris, morbī, dēbilitātis, viduitātis, senectūtis vel aliārum rērum ad vīctum necessāriārum prīvātiōnis, ab eius voluntāte nōn pendentis.
  2. Mātribus et īnfantibus ius est ad speciālem cūram et adiūmentum. Omnēs līberī, sīve lēgitimī sīve illegitimī, eādem prōtēctiōne sociālī fruuntur.

Articulus XXVI

  1. Ūnīcuīque ius est ad ēducātiōnem. Ēducātiō grātuīta sit, saltem in elementārī et fundāmentālī gradū. Elementāris ēducātiō obligātōria sit. Ēducātiō technica et professiōnālis generāliter praestētur; aditus ad superiōrem ēducātiōnem omnibus secundum merita pateat.
  2. Ēducātiō ad plēnum persōnae hūmānae prōgressiōnem et ad iūrium hūmānōrum lībertātumque fundāmentālium observantiam rōborandam dīrigātur. Ēducātiōnī prōpositum sit ut intellēctus, tolerantia et amīcitia inter omnēs nātiōnēs, omnēsque gentīliciōs aut religiōsōs coetūs prōmoveantur, atque operae Cōnsociātiōnis Nātiōnum ad pācem servandam foveantur.
  3. Parentēs prīmum ius habent in genere ēducātiōnis līberīs suīs praebendae dēligendō.

Articulus XXVII

  1. Ūnīcuīque ius est ad vītam cultūrālem commūnitātis līberē participandam, ad artibus fruendās et ad prōgressiōnis scientifcae eiusque commodōrum particeps fīendum.
  2. Ūnīcuīque ius est ad tūtēlam commodōrum mōrālium et māteriālium ex quālibet scientifica, litterāria vel artificiōsā prōductiōne, cuius ipse auctor est, mānantium.

Articulus XXVIII

Ūnīcuīque ius est ad huiusmodī ōrdinem sociālem et internātiōnālem, in quō iūra et lībertātēs in hāc Dēclārātiōne expositae plēnum effectum habēre possint.

Articulus XXIX

  1. Ūnusquisque officia habet ergā commūnitātem, in quā sōlā lībera et plēna persōnae suae ēvolūtiō possibilis est.
  2. In suīs iūribus et lībertātibus exercendīs, ūnusquisque tantum iīs līmitātiōnibus subicitur quae lēge statuuntur eārumque sōlus fīnis est ut aliōrum iūrium et lībertātum agnitiō et observantia obtineantur, et ut iūstae requisītiōnēs mōrālitātis, ōrdinis pūblicī et commūnis bonī in societāte dēmocrāticā satisfīant.
  3. Haec iūra et lībertātēs nūllō modō contrā fīnēs et prīncipia Cōnsociātiōnis Nātiōnum exercērī possunt.

Articulus XXX

Nūlla huius Dēclārātiōnis interpretātiō ita accipī potest ut ūllī cīvitātī, coetuī vel persōnae ius aliquod tribuat ad aliquam operam vel āctum exercendum, quī ad iūrium et lībertātum in eā expositarum abolitiōnem tendat.